Hayatın Lezzeti Baharat!

Hoş kokuları, acılıkları, ekşilikleriyle  lezzet veren ve damak zevkini kamçılayan özelliklere sahip çeşitli
bitkilerin tohumları, çiçekleri, yaprakları, ağaç kabukları, kökleri, meyveleri baharat olarak adlandırılır.

Ülkemizde kullanılan baharatlar:

Türkiye’de çoğunlukla kullanılan baharatlar arasında karabiber, kırmızı pul biber, nane, kekik, acı kırmızı toz biber, kimyon, sumak ve tarçın bulunmaktadır. Yapılan bir çalışmada Türk mutfağı yemeklerinde en çok kullanılan baharatın kırmızı toz biber olduğu, salata, çorba ve yemeklerde genellikle yaş ve kuru nanenin tüketildiği belirlenmiştir.

Lezzet arttırmak için en çok karabiber, kırmızı pul biber, acı kırmızı toz biber ve nane; kokuyu güzelleştirmek için karanfil, tarçın, reyhan ve fesleğen; görünüşü güzelleştirmek için susam, çörek otu, hindistan cevizi kullandığı gözlemlenmiştir.

Dünyada kullanılan baharatlar:

Baharat Hindistan, Çin, Latin Amerika, İspanya, Kuzey Afrika, Ortadoğu ülkelerinde yoğun bir şekilde kullanılır. Baharatların dünya mutfaklarında çok önemli rolleri vardır. Çin’de beş baharat tozu, anason, zencefil vb, Latin Amerika’da çili tozu, Ortadoğuda sumak, zerdeçal, tarçın vb, Hindistan’da safran, garam masala, köri gibi birçok baharat özellikle enfeksiyonlarda korunmak için kullanılır.

Acı Kırmızıbiber:Acı lezzetini veren taşıdığı kapsaisinden dolayı haricen romatizma ağrılarını dindirici, antiseptik ve kan toplayıcıdır. İştah açıcı, kuvvet verici, idrar artırıcı ve terletici etkileri vardır.. Yahniler, harçlar, soslar ve çorbalarda kullanılır.

Biberiye:Küçük, ensiz ve kokulu olan yaprakları av ve tavukla yapılan yemeklerde, et yemeklerinde ve soslarda kullanılır. Biberiye yaprakları hazmı kolaylaştırıcı ve safra artırıcı etkilere sahiptir

Çörek Otu:Ekmeklerin üzerine pişirilirken serpilir, çöreklerde, salatalarda da kullanılabilir.Spazm çözücü, gaz söktürücü ve idrar artırıcı etkilere sahiptir.

Fesleğen:Domatesle mükemmel bir uyumu vardır. Patlıcan ve biberli yemeklerle de önerilir. Sarımsakla birleştirildiğinde biberli bir tat kazanır. Balgam söktürücü, sindirimi kolaylaştırıcı, sinir sistemini yatıştırıcı etkileri vardır.

Hardal:. Bütün haldeki hardal tohumları turşu salamuralarında, et ve deniz ürünleri pişirirken baharatlarda kullanılabilir. Toz hardal barbekü sos, fırınlanmış sebzeler ve yumurtalarda kullanılabilir.

Haşhaş:Haşhaş bitkisinin tohumudur. Ekmek, çörek ve börek gibi hamur işlerinde kullanılır. Ayrıca kavrularak salata, kanape, meze ve sebze yemeklerinde de kullanılır

Kakule:Bazı içki kokteyllerinde, likör ve şuruplarda kullanılır. Bazı keklerde, baharatlı ekmeklerde, Alman ekmeğinde, yemeklere konan baharat karışımında yer alır.

Karabiber:Kuru ve siyah tanelerinin baharlı ve acı bir tadı vardır. Hemen hemen her türlü yemekte bütün veya toz durumunda kullanmak mümkündür. Sindirimi kolaylaştırıcı, ateş düşürücü ve antiseptiktir..

Karanfil:Kompostolarda, bazı tatlılarda, şerbetlerde, keklerde, dondurmalarda soğanla birlikte bazı yahnilerde kullanılır. Elma ile güzel bir uyum oluşturur. Ağrı kesici, spazm çözücü, parazit düşürücü, gaz giderici ve antiseptik etkileri vardır.

Kekik:Etlerde, ızgaralarda, sebzelerde ve balıklarda kullanılır. Özellikle çorbalarda nane gibi kekikde bol kullanılır. Kekik uçucu yağı, çok güçlü bir mikrop öldürücü olduğundan bakteri ve mantar enfeksiyonlarında etkilidir. Çayı, hazmettirici ve gaz giderici özelliktedir. Kekik suyunun mide ve bağırsaktaki kasılmaları çözdüğü ağrıları giderdiği, safra salgılanmasını arttırarak hazmı kolaylaştırdığı, mide-bağırsak sisteminin düzenli çalışmasını sağladığı için buna bağlı hastalıklarda koruyucu ve tedavi edici etkileri bulunduğu ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca yine kekik suyunun kandaki kolestrol ve kan şekeri düzeyini düşürdüğü düşünülmektedir.

Kimyon:Genellikle toz halinde kullanılmaktadır. Köftelerde ve bazı et yemeklerinde kullanılır. Tohumlarının taşıdığı maddeler sebebi ile hazmı kolaylaştırıcı, gaz söktürücü ve terletici etkilere sahiptir.

Kişniş:Bazı et yemeklerinde kullanılır. Gaz giderici etkiye sahiptir. Kişniş, çok eski yıllardan beri şurup ve likör yapımında kullanılmaktadır.

Köri:Birçok baharatın bileşiminden oluşan Hint kökenli bir baharattır. Et, tavuk yemeklerinde, soslarda kullanılır.

Sumak:Ekşimsi bir tadı vardır. Kebaplara ve bazı salatalara, mantıda  ekşilik vermek için kullanılır. Anjinde, gargara halinde kullanılır. İshal kesici etkisi vardır.

Susam:Türk mutfağında simit gibi çeşitli hamurlu yiyeceklerde kullanılır. Uzak doğu’da ise etlere tat vermek üzere yemeklere katılır. İçerdiği doymamış yağ yüksek besleyici değeri olduğu gibi kozmetikte, parfümeri tekniğinde ve eczacılıkta geniş kullanım alanları vardır.

Tarçın:Bazı pasta, kek, bisküviler ve sütlü tatlılarda ayrıca boza, salep gibi içeceklerde kullanılmaktadır. İçerdiği maddeler sebebiyle gaz giderici, antiseptik, spazm çözücü, ısıyı artırıcı etkilere sahiptir. Parfümeri sanayiindeki yeri önemlidir.

Yenibahar:Etli yemeklerde, köfte, sosis, çeşitli tatlı ve dolmalarda kullanılır. İştah açıcı etkiye sahiptir.

Zencefil:Toprak altında kalan gövdesinin kurutulmasıyla elde edilir. Genellikle şerbet, meşrubat ve likör yapımında kullanılır. Gaz söktürücü ve bulantı kesicidir.

Baharatların yemeklere ilave edilme zamanı önemli bir konudur.

Pişirme süresi kısa olan uygulamalarda örneğin ızgaralarda pişirme işleminin başında, pişirme süresi uzun olan uygulamalarda ise sonunda ilave edilmesinin uygun olacağı, aksi taktirde, baharatların bileşiminde bulunan değişken yağların sıcaklık ve nem ile temas etmeleri sonucu baharatların özelliklerini kaybedebileceği ifade edilmektedir.

Sonuç:

Baharatlar ahçının en iyi dostudur. Sağlıklı beslenmek için ekstra yağ, şeker ve tuz eklemeden yemeklerinizi lezzetlendirin ve ayrıca baharatların enfeksiyonlardan koruma özelliklerinden de yararlanarak kendinize iyilik yapmış olun!

Bir Cevap Yazın

Navigate